pl en de

Analiza prawna projektu ustawy o zmianie ustawy o Policji

Analiza prawna w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw

W kwietniu 2017 r. Rządowe Centrum Legislacji opublikowało projekt ustawy o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw z dnia 6 kwietnia 1990 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 1782 i 1948, 1955 oraz z 2017 r. poz. 60 i 244) oraz niektórych innych ustaw (druk 3623), dalej „Projekt ustawy”.  Najważniejszą zmianą, którą proponuje Projektodawca, jest zwiększenie z 80 % do 100% uposażenia w przypadku choroby podczas zwolnień lekarskich trwających łącznie nie dłużej niż 30 dni w roku kalendarzowym, dla tzw. służb mundurowych czyli m.in. Policji, Straży Granicznej, Straży Pożarnej, Biura Ochrony Rządu,  Służby Kontrwywiadu itd.

Obecnie obowiązuje 80% wartości uposażenia funkcjonariusza w okresie choroby. Policjantowi przeniesionemu z urzędu do służby w innej miejscowości, który w poprzednim miejscu pełnienia służby nie zwolnił zajmowanego lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego lub domu mieszkalno-pensjonatowego, można przydzielić tymczasowa kwaterę według przysługujących norm, bez uwzględnienia zamieszkałych z nim członków rodzin. Koszty zakwaterowania pokrywane są ze środków budżetowych Policji, nie dłużej niż przez 2 lata od dnia przydzielenia tymczasowej kwatery.

Głównym celem Projektu ustawy jest wprowadzenie zmiany zasad ustalania wysokości uposażenia funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biura Ochrony Rządu należnego w okresie choroby, osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem lub członkiem rodziny poprzez wprowadzenie prawa funkcjonariusza do zachowania 100% uposażenia w przypadku choroby podczas zwolnień lekarskich trwających łącznie nie dłużej niż 30 dni w roku kalendarzowym.

Projekt ustawy zakłada również umożliwienie zrzeszenia się policjantów w związkach zawodowych bez ograniczenia możliwości ich funkcjonowania w Policji tylko do jednej organizacji związkowej oraz w konsekwencji tej zmiany dostosowanie przepisów dot. art. 7 ust. 1 pkt 7, art. 129, art. 135j i art. 135m ustawy o Policji, w części odnoszącej się do opiniowania projektów aktów prawnych przez związki zawodowe oraz udziału przedstawiciela organizacji związkowych w toku postępowania dyscyplinarnego.

Także art. 96 ust. 4 ustawy o Policji uległ zmianie poprzez zniesienia obciążenia finansowego policjantów z tytułu utrzymania przydzielonej tymczasowej kwatery. Projektodawca proponuje aby koszty zakwaterowania były pokrywane przez Policję przez cały okres pełnienia służby w tej miejscowości.

W uzasadnienie do Projektu ustawy można przeczytać, że Funkcjonariusze Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu pełnią ciągłą służbęw terenie o każdej porze roku. Publiczny charakter powierzonych im zadań zmusza do pełnienia służby nieprzerwanie, zarówno w dzień, jak i w nocy, w dni powszednie i świąteczne. Zwalczając przestępczość oraz chroniąc życie i zdrowie obywateli muszą radzić sobie ze zdarzeniami o silnym ładunku emocjonalnym, obciążającymi psychicznie. Każdy funkcjonariusz musi być dyspozycyjny i spełniać określone kryteria dotyczące kondycji fizycznej, psychicznej i zdrowotnej, świadczącej o przydatności do wykonywanego zawodu. Ryzyko choroby jest nieporównywalnie wyższe, a czas potrzebny na regenerację sił dłuższy niż w przypadku pracowników zatrudnionych w systemie powszechnym. Wymagania te, a także konieczność pozostawania w stałej dyspozycji i podległości służbowej wskazują na znaczące różnice między stosunkiem służbowym a stosunkiem pracy, a tym samym na brak uzasadnienia dla całkowitego zbliżenia dwóch, odrębnych systemów świadczenia pracy i służby.

Proponowane zmiany w Projekcie ustawy w większości należy ocenić negatywnie. Przywrócenie ładu prawnego w postaci 100% uposażenia w przypadku choroby podczas zwolnień lekarskich trwających łącznie nie dłużej niż 30 dni w roku kalendarzowym, nie jest dobrym rozwiązaniem. Jak wynika ze statystyk, fala przechodzenia na zwolnienia lekarskie znacząco zmalała w momencie wprowadzenia 80% wartości wynagrodzenia za czas choroby, daje to podstawę do stwierdzenia, że po wprowadzeniu 100% uposażenia będzie dochodziło do powszechnych nadużyć i nagminnego korzystania ze zwolnień lekarskich, jak również na efektywnej pracy służb przez stały brak wystarczającej kadry.

Mając zagwarantowaną wypłatę pełnego uposażenia podczas choroby oraz brak możliwości kontroli prawidłowości wystawionego zaświadczenia lekarskiego i jego wykorzystania, niektórzy mogą traktować zwolnienie lekarskie jako formę dodatkowego urlopu. Stanowiłoby to nie tylko złamanie zasad etyki zawodowej, ale wpływałoby również na wzrost obciążeń pozostałych funkcjonariuszy i żołnierzy, którzy zastępują nieobecnych z powodu zwolnienia lekarskiego.

Należy podkreślić fakt, że obecnie 100% uposażenia przysługuje funkcjonariuszowi, gdy ulegnie wypadkowi związanego z wykonywaną pracą, wypadku w czasie pracy. Takie uregulowanie jest sprawiedliwe i nie wymaga dalszej dyskusji. Służby mundurowe stanowią grupę zawodową narażoną w wiele sytuacjach na uszczerbek na swoim zdrowiu. Jednakże zwiększenie uposażenia do 100% w każdym innym wypadku jest niezrozumiałe. Taką zmianę należy uznać za szkodliwe i osłabiające poziom świadczonej pracy przez tzw. służby mundurowe, wpływające wręcz na demoralizację służb poprzez nagminne wykorzystywanie zwolnień lekarskich.

Podsumowując należy stwierdzić, że proponowane zmiany w ustawie o Policji oraz niektórych innych ustaw nie przyniosą żadnych pozytywnych efektów, jakie planuje osiągnąć Ministerstwo. Wpłyną negatywnie na funkcjonowanie służb, doprowadzi do wielu konfliktów z innymi, mniej uprzywilejowanymi grupami, a będącego tak samo ważnymi dla funkcjonowania społeczeństwa.