pl en de

Ekspertyza dotycząca projektu ustawy o zmianie ustawy o dostępności

W dniu 20 grudnia 2018 roku został opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji projekt ustawy o zmianie ustawy o dostępności, dalej jako „Projekt ustawy”. Projekt przedłożony został przez Ministra Inwestycji i Rozwoju. Jego treść wraz z uzasadnieniem znajduję się pod linkiem .

Projekt ustawy ma na celu przyspieszenie procesu poprawy dostępności, dzięki któremu osoby z niepełnosprawnościami w sposób możliwie samodzielny i na zasadzie równości z innymi będą mogły korzystać z przestrzeni publicznej, środków transportu, technologii i systemów informacyjno-komunikacyjnych.

Projekt ustawy wprowadza do polskiego systemu prawnego definicję osoby z niepełnosprawnością i definicję uniwersalnego projektowania.

Dodatkowo nałożone zostaną także obowiązki na podmioty sektora publicznego, których zróżnicowany charakter zależy od roli, jaką dana instytucja pełni w życiu obywateli oraz wprowadza zachęty dla przedsiębiorstw, które mimo braku takiego formalnego obowiązku będą realizować ideę dostępności, dzięki czemu lepiej przygotują się do wdrożenia przepisów europejskich dotyczących dostępności (European Accessability Act).

Zgodnie z Projektem ustawy, za koordynację zapewnienia dostępności odpowiadać będzie minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego. Koordynacja polegać będzie w szczególności m.in. na:

1) monitorowaniu zapewniania dostępności;

2) inicjowaniu zmian przepisów prawnych w zakresie dostępności

3) wyznaczaniu kierunków i prowadzeniu działań informacyjno-promocyjnych dotyczących dostępności.

Odpowiednie podmioty będą zobowiązane do zapewnienia dostępności zgodnie z Projektem ustawy w ramach całokształtu prowadzonej przez siebie działalności. Będą mogły również ubiegać się o certyfikat potwierdzający, że wdrażają dostępność w sposób zaawansowany oraz mogą być wzywane i zobowiązywane do zapewnienia dostępności pod groźbą konsekwencji finansowych (grzywna).

Jednym z istotnych elementów zapewnienia koordynacji i bieżącego monitoringu postępów w zapewnianiu dostępności będzie kilkustopniowy system raportowania, oparty głównie o zaangażowanie administracji szczebla rządowego. Zgodnie z nim, podmioty zobowiązane do zapewnienia dostępności będą przekazywać co 4 lata raport o stanie dostępności w zakresie swojej działalności i publikować go na swojej stronie internetowej. Raport będzie przekazywany do właściwego miejscowo wojewody, który przygotowuje zbiorczy raport o stanie dostępności na terenie danego województwa i przekaże go ministrowi właściwemu do spraw rozwoju regionalnego. Minister przygotuje zbiorczy raport o stanie dostępności w kraju i przekaże go do zaopiniowania Radzie Dostępności a następnie do wiadomości Rady Ministrów.

Projekt ustawy zakłada, że każdy będzie miał prawo poinformować podmiot publiczny oraz podmiot o braku dostępności do obiektu, informacji lub usługi. Niezależnie od treści tej informacji, każda osoba z niepełnosprawnością, lub jej przedstawiciel ustawowy, której nie zapewniono dostępności do obiektu, informacji lub usługi, do których miała prawo, będzie mogła złożyć wniosek o zapewnienie dostępności. Wniosek o zapewnienie dostępności będzie wnoszony do podmiotu publicznego albo do podmiotu, z którego działalnością związane będzie żądanie zapewnienia dostępności zawarte we wniosku.

Jak wynika z zapewnień Ministra Kwiecińskiego, koszt wdrożenia ustawy dla sektora finansów publicznych szacowany jest na kilkanaście miliardów złotych w 10 lat. Większość tej kwoty będzie pochodzić z budżetu państwa. To w większości wydatki na zapewnienie dostępności, między innymi stron internetowych, aplikacji mobilnych, budynków i pomieszczeń, dokumentów i innych w urzędach i instytucjach publicznych. do 2025 roku na realizację programu Dostępność Plus zostanie przeznaczonych 23 mld zł.

Podsumowując, Projekt ustawy należy uznać za zasadny i społecznie pożądany. Jednakże trzeba zwrócić uwagę na fakt, iż żadne przepisy prawa nie powinny być tworzone pod wpływem ruchów społecznych i protestów w danej chwili. Kształtowanie prawa nie powinno stać się narzędziem do uspokojenia panujących nastroju ani na szybko rozwiązywać istniejące od dawna problemy osób niepełnosprawnych.

Projekt ustawy wymaga ponownej analizy, gdyż po zapoznaniu się z jego treścią widać, że przepisy tworzone były na tzw. „kolanie” i wymagają doprecyzowania i wykluczenia wewnętrznych sprzeczności, jak również z innymi aktami prawnymi np. ustawą Prawo zamówień publicznych.