pl en de

Ekspertyza dotycząca projektu ustawy o zmianie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, dalej jako „Projekt ustawy” opublikowany został w dniu 11 lipca 2018 roku na stronie Sejmu RP. Do reprezentowania Komitety Inicjatywy Ustawodawczej została pełnomocnik Komitetu Justyna Anna Socha. Projekt ustawy wraz z uzasadnieniem dostępny jest pod linkiem: 

Zgodnie z treścią uzasadnienia Projektu ustawy ma on na celu  likwidację obowiązku szczepień ochronnych. Wprowadzona zostanie zasada dobrowolności szczepień. Pozostawiony zostanie jedynie obowiązek szczepień ochronnych dla sytuacji nałożenia tego obowiązku w drodze decyzji oraz w sytuacji ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

Projekt ustawy proponuje, aby uprawnionym podmiotem do ustalania w drodze rozporządzenia Programu Szczepień Ochronnych na dany rok był minister właściwy do spraw zdrowia. Dotychczas ustalał go w formie komunikatu - Główny Inspektor Sanitarny.

Projekt ustawy wprowadza uprawnienie dla osoby, u której wystąpił niepożądany odczyn poszczepienny albo jej opiekuna prawnego do zgłoszenia tego faktu bezpośrednio do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. Podobne rozwiązanie występuje w ustawie z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne. Jednakże na podstawie proponowanych zmian będzie to możliwe bezpośrednio na podstawie przepisów ustawy. 

Wpisywanie do rejestru niepożądanego odczynu poszczepiennego będzie następować w drodze decyzji administracyjnej, od której służyć będzie odwołanie do właściwego państwowego wojewódzkiego inspektoratu sanitarnego.

Projekt ustawy nakłada na lekarzy prowadzących badanie kwalifikacyjne obowiązek związanego z zapewnieniem osobom, które chcą poddać się szczepieniom, lepszego prawa do informacji co do stosowanych szczepień ochronnych. Lekarz będzie miał obowiązek poinformowania na piśmie o:

  • wszystkich możliwych niepożądanych odczynach i powikłaniach poszczepiennych wymienionych w charakterystyce produktu leczniczego,
  • o konieczności niezwłocznego zgłaszania ich lekarzowi w momencie wystąpienia,
  • metodach wykluczenia przeciwwskazań,
  • poinformowanie o wszystkich dopuszczonych do obrotu szczepionkach oraz które z nim zostały wyprodukowane z wykorzystaniem ludzkich linii komórkowych – w celu umożliwienia wyboru właściwej szczepionki.

Szczepienia ochronne będą mogli przeprowadzić lekarze, felczerzy, pielęgniarki, położne i higienistki szkolne, posiadające do tego odpowiednie kwalifikacje.

Projekt zakłada, że wobec osoby, która nie będzie poddawała się badaniom sanitarno – epidemiologicznym, zabiegom sanitarnym, kwarantannie, izolacji, u której podejrzewa się lub rozpoznano chorobę szczególnie niebezpieczną i wysoce zakaźną, stanowiącą bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia innych osób, będzie mógł zostać zastosowany środek przymusu bezpośredniego. Taką osobę będzie można przytrzymać, unieruchomić lub przymusowo podać leki.

Reasumując, proponowane zmiany w Projekcie ustawy mają na celu wprowadzenie dobrowolności w zakresie szczepień ochronnych.

Komitet Obywatelskiej Inicjatywy Ustawodawczej Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Wiedzy o Szczepieniach STOP NOP złożył stosowny Projekt ustawy, uzyskując przy tym 121 tysięcy zebranych podpisów.

Naczelna Rada Lekarska wypowiedziała się negatywnie o obywatelskim Projekcie ustawy. Likwidacja obowiązkowych szczepień ochronnych skutkować będzie wzrostem zachorowań na choroby zakaźne i w dalszej perspektywie może prowadzić do epidemii. Zdaniem Rady zagrożenie epidemiologiczne związane tymi zjawiskami jest realne, czego dowodem są doniesienia o rosnącej liczbie zachorowań na choroby zakaźne takie jak odra.

Podobnego zdania jest Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak. Rzecznik uznaje, że szczepienia należą do najważniejszych zdobyczy współczesnej medycyny, ratują życie i chronią przed powikłaniami związanymi z chorobami zakaźnymi. Dodatkowa korzyść ze szczepień to ograniczenie zużycia antybiotyków i rozwoju antybiotykooporności. Ryzyko wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP) jest nieproporcjonalnie małe w porównaniu do uzyskiwanych korzyści, co stanowi istotny argument potwierdzający bezpieczeństwo szczepień.

Takie podmioty jak: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny, Główny Inspektor Sanitarny  czy Światowa Organizacja Zdrowia  i UNICEF wskazują na korzyści ze szczepień ochronnych, które znacznie przewyższają ryzyko związane ze stosowaniem szczepień.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że Projektodawcy twierdzą, że obowiązek szczepienny jest sprzeczny z podstawowymi prawami obywatela. Jednakże podkreślić trzeba, że Projekt ustawy stoi w rażącej opozycji do wynikającego z treści art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązku zwalczania chorób epidemicznych, co stanowi realne zagrożenie dla ochrony zdrowia społeczeństwa. Obowiązkiem państwa jest ochrona i dbanie o jego obywateli.

Za zastanawiające należy uznać również tak szybkie procedowanie przedłożonego Projektu obywatelskiego w ramach procesu legislacyjnego, co może wskazywać na chęć, ze strony większości sejmowej, rozpatrzenia zawartych w nim postulatów. W szczególności, iż większość innych obywatelskich projektów nie była procedowana w tak priorytetowy sposób.

Podsumowując - rozwiązania zawarte w Projekcie ustawy należy ocenić wyjątkowo negatywnie.

Zespół ekspertów think-tanku Państwo Prawa