pl en de

Ekspertyza dotycząca rozwiązań prawnych zawartych w projekcie rozporządzenia PE i Rady ustanawiającego Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego

Przedmiotowa ekspertyza dotyczy rozwiązań prawnych zawartych w projekcie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego (dalej jako: „projekt”). 

Omawiany projekt przygotowany został przez Komisję Europejską, Dyrekcję Generalną ds. Migracji, Spraw Wewnętrznych i Obywatelstwa, zaś osobą odpowiedzialną za prace legislacyjne w tym zakresie jest Dimitris Avramopoulos, komisarz ds. migracji, spraw wewnętrznych i obywatelstwa.

Głównym założeniem projektowanych przepisów jest ustanowienie Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (dalej jako: „Fundusz” lub „EFB”), a także określenie celów Funduszu, budżetu na lata 2021-2027, form finansowania unijnego oraz zasad dotyczących przyznawania takiego finansowania.

Zasadniczym celem Funduszu jest ułatwienie współpracy granicznej i wymiany informacji między funkcjonariuszami organów ścigania i innymi właściwymi organami, przede wszystkim przez umożliwienie interoperacyjności różnych systemów informacyjnych Unii Europejskiej na potrzeby bezpieczeństwa. Dodatkowo, FBW służyć ma wzmożeniu transgranicznej współpracy operacyjnej przy zapobieganiu i wykrywaniu przestępczości transgranicznej i prowadzeniu działań dochodzeniowo-śledczych.

Projektowane rozporządzenie miałoby być stosowane było od dnia 1 stycznia 2021 r.

Komisja Europejska proponuje, aby zasadniczym celem Funduszu było przyczynianie się do zapewniania wysokiego poziomu bezpieczeństwa w Unii, w szczególności poprzez walkę z terroryzmem i radykalizacją postaw, poważną i zorganizowaną przestępczością oraz cyberprzestępczością, a ponadto poprzez wspieranie i ochronę ofiar przestępstw.

W załączniku nr 2 do projektowanego rozporządzenia, Komisja Europejska proponuje zdefiniować środki wykonawcze, które przyczyniają się do osiągnięcia celów szczegółowych.

Istotną część regulacji zawartych w projektowanym rozporządzeniu stanowią kwestię dotyczące finansowania działań ze środków Funduszu. I tak, Komisja Europejska proponuje wprowadzenie w tym zakresie przepisów odnoszących się do:

  • wsparcia i wdrażania w ramach zarządzania dzielonego;
  • wsparcia i wdrażania w ramach zarządzania bezpośredniego
  • i pośredniego;
  • wsparcia i wdrażania w ramach zarządzania dzielonego, bezpośredniego i pośredniego;
  • monitorowania i sprawozdawczości.

Komisja Europejska proponuje, aby pula środków finansowych na wdrożenie Funduszu na lata 2021-2027 wynosiła 2 500 000 000 euro w cenach bieżących. Pula ta będzie wykorzystywana w następujący sposób:

  • 1 500 000 000 euro przydzielone będzie na programy realizowane według metody zarządzania dzielonego;
  • 1 000 000 000 euro przydzielone będzie na instrument tematyczny, związany z priorytetem o wysokiej wartości dodanej dla Unii Europejskiej lub do wykorzystania w celu zaspokojenia pilnych potrzeb zgodnie z uzgodnionymi priorytetami Unii Europejskiej.

W ramach zarządzania bezpośredniego i pośredniego finansowane będą działania unijne, rozumiane jako projekty transnarodowe lub projekty
o szczególnym znaczeniu dla Unii Europejskiej zgodne z celami Funduszu określonymi w projektowanym rozporządzeniu. Działania unijne mogą być finansowane w dowolnej formie przewidzianej w projekcie, w szczególności w postaci dotacji, nagród i zamówień, co nie wyklucza jednocześnie formy instrumentów finansowych w ramach działań łączonych.

Komisja Europejska proponuje wprowadzenie rozwiązań, które umożliwią skuteczną ocenę funkcjonowania Funduszu. I tak:

  • Komisja Europejska zobowiązana zostanie do przeprowadzania oceny śródokresowej i oceny retrospektywnej projektowanego rozporządzenia, w tym także działań realizowanych w ramach Funduszu;
  • państwa członkowskie przekazywać będą roczne sprawozdania
  • z realizacji celów, które obejmować będzie m.in. takie informacje jak:
  • postępy w realizacji programu i osiąganiu celów pośrednich
  • i celów końcowych;
  • wkładu programu we wdrażanie odpowiedniego dorobku prawnego Unii Europejskiej i planów działania;
  • realizację działań w zakresie komunikacji i eksponowania.

Reasumując, należy uznać, że cel i działania w ramach Funduszu są bardzo słuszne, to jednak pod wątpliwość należy poddać, czy wspierane w ramach Funduszu działania rzeczywiście przyczynią się do jego osiągnięcia.

Komisja Europejska określiła bardzo szeroki i niekonkretny katalog działań, które mogą podlegać dofinansowaniu ze środków EFB. Wprawdzie katalog ten zawiera rozwiązania, których finansowanie przyczynić się może do zwiększenia bezpieczeństwa w Unii Europejskiej, to jednak przeanalizowania wymaga, czy określenie w akcie prawnym aż tylu kwalifikowanych działań nie ogranicza uprawnienia państw członkowskich do decydowania o tym, które programy lub projekty powinny podlegać finansowaniu.

Wobec powyższego, jakkolwiek pozytywnie ocenić należy wszelkie aktywności Komisji Europejskiej zmierzające do poprawy bezpieczeństwa
w Unii Europejskiej, to jednak wskazać trzeba, że zaproponowane w projekcie rozwiązania wymagają dalszych analiz pod kątem zasadności i celowości ich wprowadzenia.

Zespół ekspertów think-tanku Państwo Prawa