pl en de

Ekspertyza prawna w sprawie projektu ustawy o Funduszu Dróg Samorządowych

Ekspertyza prawna w sprawie projektu ustawy o Funduszu Dróg Samorządowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw

W dniu 6 lipca 2017 roku do Sejmu RP wpłynął poselski projekt ustawy o Funduszu Dróg Samorządowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (nr druku sejmowego – 1712).

Jednym z głównych celów projektowanej ustawy jest utworzenie (w Banku Gospodarstwa Krajowego) Funduszu Dróg Samorządowych (dalej: „Fundusz”), którego celem będzie gromadzenie środków oraz przekazywanie ich w szczególności na budowę i przebudowę dróg powiatowych i gminnych oraz mostów w ciągach dróg wojewódzkich, w tym budowę i przebudowę sieci.

Podstawowym źródłem finansowania Funduszu będzie nowa opłata – opłata drogowa, którą obciążeni zostaną:

  1. producent paliw silnikowych lub gazu (art. 29 ust. 1 Ustawy) albo;
  2. importer paliw silnikowych lub gazu (art. 29 ust. 2 Ustawy) albo;
  3. podmiot dokonujący nabycia wewnątrzwspólnotowego w rozumieniu przepisów
    o podatku akcyzowym paliw silnikowych lub gazu (art. 29 ust. 3 Ustawy) albo;
  4. inny podmiot podlegający na podstawie przepisów o podatku akcyzowym obowiązkowi podatkowemu (art. 29 ust. 4 Ustawy).

Środki Funduszu będą przekazywane wojewodom, którzy następnie na podstawie umów z jednostkami samorządu terytorialnego, przekazywali będą im środki na realizację poszczególnych przedsięwzięć zbieżnych z celami dla których został powołany Fundusz.

Przyczyną powstania Ustawy według projektodawców jest fakt, że środki Krajowego Funduszu Drogowego nie odpowiadają rzeczywistym wydatkom, jakie należy ponieść w celu wywiązania się z przyjętych w „Programie Budowy Dróg Krajowych na lata 2014-2023”, natomiast założeniami projektodawców jest pozyskanie dodatkowych środków finansowych (przez m.in. ustalenie stawki opłaty drogowej o 20 gr za 1 litr paliwa, które powinno zapewnić wpływy na poziomie ok. 4-5 mld zł rocznie).

Zapowiadane wprowadzenie opłaty drogowej, miałoby według projektodawców spowodować wzrost ceny detalicznej 1 litra paliwa o nie więcej niż 20 groszy. Podkreślenia wymaga, że prognozowany przez projektodawców wzrost ceny, nie jest poparty stosowną ekspertyzą – a wobec faktu, że projekt Ustawy jest projektem poselskim, ominie go etap konsultacji publicznych, niezbędnych dla wprowadzenia przepisów o doniosłych konsekwencjach społecznych.

Ponadto uzasadnienie projektowanej Ustawy nie odnosi się do szeregu istotnych społecznie konsekwencji, np. problemu wzrostu cen towarów związanych ze wzrostem kosztów transportu. Pominięcie w/w aspektu stanowi o niekompletności uzasadnienia projektu.

Prócz obranej ścieżki legislacyjnej– projektu poselskiego, umożliwiającego ominięcie konsultacji publicznych oraz okoliczności wymienionych powyżej - wątpliwości przede wszystkim budzą:

  1. uzasadnienie projektu - pomijającego istotne społecznie kwestie;
  2. pogłębienie stosunkowo wysokiego udziału podatków i opłat w końcowej cenie paliwa;
  3. wprowadzenie opłaty w praktyce zbieżnej z istniejącą opłatą paliwową.

Podsumowując, zarówno tryb pracy nad proponowaną Ustawą, jej założenia jak i ich uzasadnienie, budzą poważne wątpliwości. Niewątpliwie fakt ten potwierdza przedłożenie szybkości pracy nad Ustawą, ponad właściwe jej opracowanie, uzasadnienie oraz skonsultowanie. 

Zespół ekspertów think-tanku Państwo Prawa