pl en de

Opinia dotycząca projektu ustawy o zmianie ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów

W dniu 29 października 2018 roku na stronie Sejmu RP opublikowany został Komisyjny projekt ustawy o zmianie ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów, dalej jako „Projekt ustawy”. Projekt złożony został przez Komisję do Spraw Petycji. Przedstawicielem wnioskodawców został poseł Jacek Świat (PiS). 

Zgodnie z treścią uzasadnienia Projektu ustawy ma na celu zobowiązujących członków zarządu związku metropolitalnego a także skarbnika i sekretarza takiego związku do składania oświadczeń lustracyjnych na zasadach identycznych jak m.in. członkowie zarządu województwa oraz skarbnik województwa.

Projekt ustawy został zainicjonowany przez złożoną petycję przez Fundację Centrum Analiz dla Rozwoju z siedzibą w Warszawie. Zdaniem Fundacji osoby pełniące istotne funkcje w instytucjach samorządu terytorialnego - związek metropolitalny należy uznać w ich ocenie za taką instytucję, nie mają obowiązku składania oświadczeń lustracyjnych. Obowiązek taki spoczywa natomiast na wielu osobach, pełniących funkcje w strukturach samorządu terytorialnego o znacznie mniejszym zakresie zadań i odpowiedzialności, np. członkowie organu jednostki samorządu terytorialnego, skarbnik województwa, powiatu lub gminy oraz sekretarz powiatu lub gminy.

Projekt ustawy nakłada obowiązek składania oświadczeń lustracyjnych przez członków zarządu związku metropolitalnego oraz sekretarza i skarbnika takiego związku. Oświadczenia będą składane do właściwego wojewody.

Projekt ustawy wskazuje, że zostanie zapewnione wszystkim zainteresowanym prawo dostępu do informacji zawartych w dokumentach organów bezpieczeństwa państwa, znajdujących się w Instytucie Pamięci Narodowej, dotyczących tych ww. osób.

Przepis przejściowy nakłada dodatkowy obowiązek na wojewodę w postaci  poinformowania osób, które w momencie wejścia w życie ustawy będą pełniły wymienione funkcje w związku metropolitalnym, o ciążącym na nich obowiązku oraz o skutkach niewykonania tego obowiązku. Po otrzymaniu takiego powiadomienia osoba zainteresowana będzie zobowiązana do złożenia oświadczenia lustracyjnego w terminie 30 dni.

Proponowane zmiany w Projekcie ustawy mają, w ocenie projektodawców, na celu zrównanie podobnych funkcji do tych samych obowiązków lustracyjnych i usunięcie w tym zakresie wątpliwości oraz zaistniałej luki prawnej.

Projekt ustawy ma w ich ocenie przyczynić się do bardziej przejrzystego stosowania przepisów ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990.

Jednocześnie stanowi on kolejne, niczym nieuzasadnione, rozszerzenie obowiązków lustracyjnych na członków organów jednostek, które nie pochodzą z powszechnego wyboru jak i nie stanowią tak istotnych organów administracji publicznej jak jednostki samorządowe. Wydaje się, iż ten projekt jest kolejnym elementem „polowania na czarownice”.

Reasumując, rozwiązania zawarte w Projekcie ustawy należy uznać za zbędne i rekomenduje się nie prowadzenie dalszych prac legislacyjnych nad przedstawionym projektem.

Zespół ekspertów think-tanku Państwo Prawa