pl en de

Opinia dotycząca projektu zmiany niektórych ustaw w związku z ochroną zdrowia i życia dzieci poczętych metodą in vitro

W dniu 6 listopada 2018 roku na stronie Sejmu RP opublikowany został Poselski projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z ochroną zdrowia i życia dzieci poczętych metodą in vitro, dalej jako „Projekt ustawy”. Projekt przedłożony został przez grupę posłów: Kukiz15, Wolni i Solidarni, Prawo i Sprawiedliwość, niezrzeczonych. Przedstawicielem wnioskodawców został poseł Jan Klawiter (niezrzeszony). 

Zgodnie z treścią uzasadnienia Projekt ustawy ma na celu:

  • ograniczenie możliwości stosowania metody zapłodnienia pozaustrojowego wyłącznie do małżeństw;
  • ograniczenia liczby komórek rozrodczych, które mogą zostać zapłodnione do jednej;
  • określenia kriokonserwacji ludzkich zarodków powstałych w procedurze zapłodnienia pozaustrojowego jako czynu niedozwolonego i wprowadzenie sankcji administracyjnych w przypadku stosowania tej procedury;
  • likwidacji anonimowości dawców komórek rozrodczych.

Projekt ustawy wprowadza zmiany, polegające na tym, że ograniczona zostanie możliwość skorzystania z metod wspomaganej prokreacji wyłącznie do par małżeńskich. Obecnie korzystać mogą również osoby pozostające we wspólnym pożyciu. W większości zmiany proponowane w Projekcie ustawy mają na celu dostosowanie przepisów do ww. ograniczenia.

Projekt ustawy zakłada ograniczenie liczby komórek rozrodczych, które mają zostać zapłodnione, do jednej. Dziś możliwe jest zapłodnienie przynajmniej 6 żeńskich komórek rozrodczych, gdy biorczyni ukończyła 35. rok życia lub wskazania medyczne wynikające z choroby współistniejącej z niepłodnością lub dwukrotnego nieskutecznego wcześniejszego leczenia metodą zapłodnienia pozaustrojowego uzasadniają zapłodnienie większej ich liczby. Projekt ustawy ogranicza liczbę komórek rozrodczych bez żadnych wyjątków.

Projekt ustawy likwiduje anonimowość dawców komórek rozrodczych.
Będzie istniał obowiązek umieszczania w rejestrze dawców komórek rozrodczych i zarodków informacji o imieniu, nazwisku oraz numerze PESEL (lub serii i numerze dokumentu stwierdzającego tożsamość) dawcy. Jednocześnie zdecydowanie rozszerzony zostaje zakres informacji, do których osoba urodzona w wyniku zastosowania procedury wspomaganej prokreacji będzie mogła dotrzeć, bez konieczności oczekiwania – jak to ma miejsce aktualnie – na osiągnięcie pełnoletności.

Projekt ustawy penalizuje również stosowanie metod medycznie wspomaganej prokreacji w celu urodzenia i porzucenia dziecka poprzez przekazanie go innym osobom - macierzyństwo zastępcze, jak również samego organizowania procederu macierzyństwa zastępczego lub uczestniczenia w nim. Czyn ten zagrożony będzie sankcją karną w postaci grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Dodatkowo wprowadzony zostanie zakaz prowadzenia reklamy lub promowania macierzyństwa zastępczego. Czyn ten byłby zagrożony sankcją karną w postaci grzywny albo ograniczenia wolności.

Proponowane zmiany w Projekcie ustawy mają na celu wprowadzenie ograniczeń w dostępie do możliwości korzystania z zapłodnienia metodą in vitro.

Jak wskazują Projektodawcy „preferowaną konstytucyjnie wizją rodziny jest trwały związek mężczyzny i kobiety, nakierowany na macierzyństwo i odpowiedzialne rodzicielstwo”, co rzekomo ma uzasadniać treść przedstawionego Projektu ustawy.

Z punktu widzenia osób, które chciałyby mieć dzieci, Projekt ustawy stanowi drastyczny krok w tył. Medycyna i nauki powinna sprzyjać w naszej prokreacji i wspierać szczególne osoby, które mają z tym problem, z pomocą odpowiednich regulacji prawnych. Wprowadzenie proponowanych przepisów mocno zahamuje dalszy rozwój i wzrost demograficzny, co w konsekwencji będzie miało negatywne skutki dla całego kraju.

Równie negatywnie należy ocenić rozwiązania eliminujące anonimowość dawcy. Wydaje się, iż są one nakierowane wyłącznie na zniechęcenie społeczeństwa do korzystania z tej metody poprzez zminimalizowanie ilości dawców, którzy nie będą już mieli zapewnionej anonimowości.

Reasumując, rozwiązania zawarte w Projekcie ustawy należy ocenić wyjątkowo negatywnie. Należy jednoznacznie opowiedzieć się za brakiem kontynuacji jakichkolwiek dalszych prac legislacyjnych w tym zakresie.