pl en de

Opracowanie dotyczące rozwiązań prawnych zawartych w projekcie dyrektywy PE i Rady w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych między przedsiębiorstwami w łańcuchu dostaw żywności

Przedmiotowe opracowanie dotyczy rozwiązań prawnych zawartych w projekcie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych między przedsiębiorstwami w łańcuchu dostaw żywności (dalej jako: „projekt” lub „projekt dyrektywy”) . Omawiany projekt został przygotowany przez Komisję Europejską, Dyrekcję Generalną ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, zaś osobą odpowiedzialną za prace legislacyjne w tym zakresie jest Phil Hogan, Komisarz ds. rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich.

Zasadniczym celem przedłożonego projekt jest ustanowienie minimalnego wykazu zakazanych nieuczciwych praktyk handlowych między nabywcami i dostawcami w łańcuchu dostaw żywności i określenie minimalnych zasad dotyczących ich egzekwowania oraz ustaleń dotyczących koordynacji między organami egzekwowania prawa.

Jak wynika z treści projektu, państwa członkowskie będą zobowiązane do transpozycji rozwiązań zawartych w projekcie dyrektywy w taki sposób, aby były one stosowane po upływie 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie.

W Polsce kwestie związane z odpowiedzialnością za stosowanie nieuczciwych praktyk handlowych w łańcuchu żywności reguluje ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r.
o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej
w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi
(dalej jako: „ustawa”), która weszła w życie z dniem 12 lipca 2017 r.

Projektowane przepisy znajdą zastosowanie:

- do niektórych nieuczciwych praktyk handlowych, które występują
w związku ze sprzedażą produktów spożywczych przez dostawcę będącego małym i średnim przedsiębiorstwem na rzecz nabywcy, który nie jest ani małym ani średnim przedsiębiorstwem;

-   do umów dostawy zawartych po dniu wejścia w życie krajowych przepisów transponujących projektowaną dyrektywę. Projekt dyrektywy określa, że bezwzględnie zakazane będą następujące praktyki handlowe:

  • uregulowanie przez nabywcę na rzecz dostawcy łatwopsujących się produktów spożywczych faktury w terminie późniejszym niż w ciągu
    30 dni od daty otrzymania faktury lub daty dostarczenia tych produktów, w zależności od tego, która z tych dat jest późniejsza;
  • anulowanie przez nabywcę zamówienia łatwopsujących się produktów spożywczych w tak krótkim czasie, że nie można racjonalnie oczekiwać,
    iż dostawca znajdzie alternatywny sposób zbytu lub wykorzystania tych produktów;
  • wsteczna i jednostronna zmiana warunków umowy przez nabywcę
    w zakresie częstotliwości, terminu lub wielkości dostaw, standardów jakości lub cen produktów spożywczych;
  • obciążanie dostawcę opłatami za marnotrawstwo produktów spożywczych, do którego dochodzi w siedzibie nabywcy i które nie jest zaniedbaniem ani winą dostawcy.

Kolejną kategorię praktyk, które będą zakazane, jeżeli nie zostaną uzgodnione w jasny i jednoznaczny sposób przy zawieraniu umowy dostawcy, stanowi:

  • dokonywanie przez nabywcę zwrotu niesprzedanych produktów spożywczych dostawcy;
  • pobieranie przez nabywcę opłaty od dostawcy z tytułu przechowywania, prezentowania lub wystawienia na sprzedaż produktów spożywczych dostawcy;
  • uiszczanie przez dostawcę opłat za promocję produktów spożywczych sprzedawanych przez nabywcę;
  • uiszczanie przez dostawcę opłat za obrót produktami spożywczymi przez nabywcę. W projekcie proponuje się także nałożenia na państwa członkowskie obowiązku wyznaczania organu publicznego odpowiedzialnego za egzekwowanie zakazu stosowania opisanych powyżej praktyk (tzw. „organ egzekwowania prawa”).

Wydaje się, że w Polsce organem administracji publicznej odpowiedzialnym za nadzór nad przestrzeganiem przez przedsiębiorców przepisów stanowiących transpozycję projektowanej dyrektywy, będzie Prezes UOKiK. Już nawet obecnie organ ochrony konkurencji i konsumentów odpowiedzialny jest za egzekwowanie wyrażonego w art. 6 ustawy zakazu stosowania praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową.

Do zaproponowanych przez Komisję Europejską zmian co do zasady odnieść się należy pozytywnie.

Uwzględniając różnorodność regulacji dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych w łańcuchu dostaw żywności obowiązujących w różnych państwach członkowskich, uznać za uzasadnione należy przyjęcie na poziomie unijnym aktu prawnego wyznaczającego minimalne standardy ochrony przed tego rodzaju praktykami. Takie rozwiązanie:

  • po pierwsze – przyczyni się do upowszechnienia zagadnień związanych
    z przeciwdziałaniem nieuczciwym praktykom handlowym
    ;
  • po drugie – zapewni pewnego rodzaju jednolitość regulacji prawnych obowiązujących w państwach członkowskich;
  • po trzecie – umożliwi wymianę doświadczeń i doskonalenie regulacji przyjętych w poszczególnych, krajowych porządkach prawnych.

Jednocześnie wskazać należy, że projektowane przepisy zawierają szereg niedookreślonych lub niezrozumiałych określeń. Wydaje się jednak, że z uwagi
na wczesny etap prac legislacyjnych związanych z projektem dyrektywy, zawarte w nim rozwiązania ulegną większemu doprecyzowaniu w chociażby w trakcie prac w Parlamencie Europejskim.

Zespół ekspertów think-tanku Państwo Prawa